مقاله علمی دو استاد فیزیک دانشگاه شریف؛ دکتر سهراب راهوار و دکتر شاهین روحانی، در نشریه معتبر Monthly Notices of the Royal Astronomical Society Letters منتشر شد؛ پژوهشی که با ارائه تحلیلی نو درباره «پارادوکس فرمی»، بازتاب گستردهای در روزنامههایی مانند فیزیکس اوگ داشته و همچنین گزارشی از این مقاله در نشریه معتبر بینالمللی نیویورک پست به چاپ رسیده است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه صنعتی شریف، دکتر راهوار و دکتر روحانی دو عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف در تازهترین دستاورد علمی خود، به یکی از بنیادیترین پرسشهای کیهانشناسی، موسوم به پارادوکس فرمی پرداختهاند؛ پارادوکسی که میپرسد چرا با وجود تعداد بسیار زیاد ستارگان و سیارات زیستپذیر در کهکشان راه شیری، تاکنون هیچ نشانهای از حیات هوشمند مشاهده نشده است.
در این مقاله با اشاره به فاصله متوسط حدود یک سال نوری میان ستارگان و سابقه بیش از یک قرن رصد امواج رادیویی، تأکید شده که انتظار میرفت دستکم نشانههایی از تمدنهای نزدیک دریافت شود؛ با این حال، «سکوت کیهانی» همچنان پابرجاست. همچنین با توجه به عمر حدود ۱۰ میلیارد ساله کهکشان، در صورت وجود تمدنهای پیشرفته در گذشته، باید آثار قابل مشاهدهای از آنها برجای مانده باشد.
این پژوهش ضمن مرور توضیحات رایج برای پارادوکس فرمی از جمله پنهانکاری تمدنها یا محدودیتهای سفرهای بینستارهای فرضیهای متفاوت ارائه میدهد. بر اساس این دیدگاه، تمدنهای پیشرفته پیش از آنکه به مرحله گسترش در کهکشان برسند، ممکن است بر اثر عواملی مانند تخریب محیطزیست، جنگهای گسترده یا توسعه کنترلنشده فناوریهایی نظیر هوش مصنوعی، نابود شوند.
بر همین اساس، نویسندگان با توجه به دادههای اخیر در تعداد سیارات زیستپذیر کهکشان «طول عمر تمدنهای فناوریمحور» را بهعنوان یک پارامتر کلیدی معرفی کرده و برآورد میکنند که حداکثر عمر این تمدنها حدود ۵۰۰۰ سال است؛ عددی که میتواند توضیحدهنده تداوم سکوت کیهانی باشد. در این چارچوب، تمدن بشری که حدود 200 سال از عصر فناوری خود را پشت سر گذاشته، همچنان در ابتدای این مسیر قرار دارد.
گفتنی است این مقاله بهدلیل نگاه متفاوت و پیامدهای قابل توجه آن، مورد توجه رسانههای بینالمللی و جامعه علمی قرار گرفته و بهعنوان تلاشی نو در پاسخ به یکی از پیچیدهترین معماهای کیهانشناسی ارزیابی میشود.
گزارشی از مقاله در نیویورک پست